Luật đẩy tạ và cách xác định thành tích

Luật đẩy tạ yêu cầu vận động viên đẩy quả tạ từ vai bằng một tay, thực hiện trong vòng hợp lệ, để tạ rơi trong khu vực quy định và ra khỏi vòng đúng cách sau khi tạ chạm đất. Thành tích được đo từ dấu tạ chạm đất gần vòng nhất về mép trong của vòng theo hướng qua tâm.

Thông tin tham khảo: World Athletics – hướng dẫn môn đẩy tạ và World Athletics – tài liệu luật và thông số kỹ thuật.

Điều kiện cơ bản để một lần đẩy hợp lệ

Trước lượt đẩy, vận động viên vào vòng và bắt đầu từ vị trí đứng ổn định. Quả tạ phải gần cổ hoặc cằm ở bên tay đẩy, được đẩy ra bằng một tay. Không được đưa tạ ra phía sau đường vai hoặc hạ tay làm sai kỹ thuật của nội dung.

Người thi đấu phải giữ mọi thao tác trong vòng đẩy và không chạm phần mép trên của vòng, mép trên thanh chắn hoặc nền ngoài vòng trong khi thực hiện. Quả tạ phải rơi trong khu vực giữa hai đường biên của khu rơi, không chạm vạch ngoài.

Các giải có thể áp dụng điều lệ riêng về số lượt, thời gian chuẩn bị và cách xếp nhóm, nhưng không thể thay đổi tùy tiện những nguyên tắc an toàn và kỹ thuật trọng yếu của nội dung.

Với chủ đề này, có thể tìm hiểu sâu hơn tại bài tìm hiểu về đẩy tạ lưng hướng ném.

Kích thước vòng và khu vực rơi tạ

Vòng đẩy tạ tiêu chuẩn có đường kính trong 2,135 m với sai số cho phép 5 mm. Phía trước có thanh chắn cao khoảng 10 cm, hình cung, được cố định chắc chắn. Hai đường biên khu rơi tạo góc 34,92 độ khi tính từ tâm vòng.

Sân tập phổ thông có thể dùng sơ đồ phân khu để dạy mô phỏng, nhưng không được gọi là sân thi đấu chuẩn nếu kích thước, thanh chắn và bề mặt không đạt quy định. Với dụng cụ nặng, cần rào chắn, giới hạn người ra vào và xác định rõ lối thu hồi.

Trước một buổi kiểm tra thành tích, người phụ trách phải xác định vị trí vạch, kiểm tra mặt sân không trơn trượt và thống nhất cách đo để kết quả có thể đối chiếu.

Phần kỹ thuật liên quan được giải thích cụ thể trong trọng lượng quả tạ thi đấu và tập luyện là bao nhiêu.

Các lỗi bị tính phạm quy

Phạm quy phổ biến gồm đưa tạ không đúng từ vai, dùng hai tay, để tạ rơi ngoài khu vực hợp lệ, chạm phần trên thanh chắn hoặc vòng, chạm đất ngoài vòng và rời vòng trước khi tạ tiếp đất. Việc rời vòng ở phía trước sau lượt đẩy cũng vi phạm yêu cầu thoát vòng từ nửa sau.

Điểm dễ nhầm là có thể chạm mặt trong của vòng theo quy định, nhưng không được chạm mép trên hoặc nền ngoài vòng trong lượt đẩy. Nếu không rõ một động tác là phạm quy hay không, người điều hành cần ghi nhận theo điều lệ thay vì tự suy đoán.

Trong giờ học, lỗi kỹ thuật đôi khi cần sửa ở mức bài tập chứ chưa nên đưa thành một lượt thi chính thức. Phân biệt bài học với bài kiểm tra giúp giáo viên xử lý phù hợp.

Khi đối chiếu bài học, nên đọc thêm kỹ thuật đẩy tạ vai hướng ném đúng cách.

Cách đo khoảng cách đẩy tạ

Sau lượt đẩy hợp lệ, xác định dấu đầu tiên mà quả tạ để lại trên đất trong khu vực rơi. Người đo đặt đầu thước tại mép dấu gần vòng nhất và kéo thước theo đường hướng về tâm vòng, đọc đến mép trong của vành vòng hoặc thanh chắn phía trước.

Không đo từ vị trí đứng của vận động viên, từ mép ngoài thanh chắn hoặc từ điểm tạ lăn dừng lại. Khi nền đất khô cứng và dấu khó nhận, ban tổ chức cần chuẩn bị biện pháp đánh dấu phù hợp, không để nhiều người cùng chạy vào vùng rơi khi còn lượt đẩy khác.

Kết quả thi đấu được ghi theo quy định của nội dung; trường học nên thống nhất cách làm tròn và biểu mẫu ghi thành tích trước khi bắt đầu để tránh tranh cãi.

Một nội dung thường được hỏi tiếp là thông số vòng đẩy tạ.

Số lượt đẩy và xếp hạng

Ở nhiều cuộc thi, vận động viên có ba lượt đầu và nhóm thành tích tốt nhất được tiếp tục các lượt bổ sung theo điều lệ. Không phải mọi giờ kiểm tra trong trường học đều phải tổ chức giống giải vô địch quốc tế. Điều quan trọng là công bố rõ số lượt hợp lệ được tính cho tất cả học sinh.

Khi xếp hạng, thành tích hợp lệ xa nhất thường là căn cứ đầu tiên. Nếu hai người có cùng thành tích tốt nhất, có thể xét thành tích hợp lệ tốt tiếp theo theo quy định giải. Các lượt phạm quy không được ghi như một khoảng cách hợp lệ.

Vì đẩy tạ tiềm ẩn nguy cơ cao, số lượt trong buổi học cần phù hợp thời gian, số lượng người và mức độ kiểm soát khu rơi, không nhất thiết phải đẩy nhiều để có kết quả đẹp.

Về thiết bị và điều kiện tập, tham khảo đẩy tạ có mấy giai đoạn.

Bảng kiểm trọng tài cho trường học

Trước khi bắt đầu cần kiểm đường kính vòng, thanh chắn và vạch khu rơi; kiểm tạ đúng khối lượng đã thống nhất; bố trí người điều hành, người đo và học sinh chờ ở vị trí an toàn. Chỉ người được phân công mới vào vùng đo sau khi tạ rơi.

Trong mỗi lượt, người quan sát xác nhận tư thế, vị trí rời vòng và điểm rơi. Người đo chỉ tiếp cận khi đã có tín hiệu vùng rơi an toàn. Sau buổi kiểm tra, đối chiếu số lượt, tên học sinh, kết quả và tình trạng dụng cụ trước khi cất kho.

Đây vừa là quy trình đo thành tích vừa là cách tránh việc học sinh chạy nhặt tạ cùng lúc, một nguy cơ thường bị xem nhẹ khi tổ chức tiết học ngoài sân.

Nếu cần mở rộng kiến thức, xem lỗi kỹ thuật đẩy tạ.

Để tổ chức tiết học đầy đủ hơn, tham khảo thêm dự toán thiết bị thể thao trường học và lựa chọn dụng cụ thể thao trường học theo nhu cầu thực tế, không thay thế yêu cầu dụng cụ đẩy tạ chuyên dụng.

Nếu trường cần theo dõi thời gian từng nhóm luyện kỹ thuật, có thể xem nhóm đồng hồ bấm giờ thể thao. Đồng hồ chỉ là dụng cụ hỗ trợ quản lý thời gian, không dùng để đo quãng đường tạ rơi.

Kết luận

Luật đẩy tạ không chỉ quy định tạ bay xa bao nhiêu, mà còn kiểm soát toàn bộ động tác, ranh giới vòng và cách đo. Khi tổ chức cho học sinh, nên đặt quy trình an toàn lên trước việc xếp hạng.