Kích thước bàn cờ tướng tiêu chuẩn

Bàn cờ tướng gồm 9 đường dọc và 10 đường ngang, tạo 90 giao điểm nơi đặt quân. Theo quy tắc Liên đoàn Cờ tướng Thế giới (WXF), khoảng cách giữa các đường kẻ ở bàn thi đấu được khuyến nghị khoảng 3,5 cm; vùng lưới vì vậy rộng khoảng 28 cm và cao khoảng 31,5 cm, chưa tính viền.

Ảnh trong bài là ảnh sản phẩm đồng hồ thi đấu và dụng cụ đo thời gian Thiên Long. CSV hiện chưa có ảnh bàn cờ vua, bàn cờ tướng hoặc bộ quân riêng; hình minh họa sản phẩm không phải ảnh bàn cờ, sơ đồ bàn cờ được thể hiện riêng bên dưới khi cần.

Cách đếm 9 đường dọc, 10 đường ngang và 90 giao điểm

Không giống cờ vua đặt quân trong từng ô, cờ tướng đặt quân trên giao điểm của các đường kẻ. Chín đường dọc tạo ra tám khoảng giữa các đường, còn mười đường ngang tạo ra chín khoảng theo chiều dài. Chín nhân mười bằng chín mươi giao điểm. Học sinh cần đếm đường và giao điểm chứ không đếm ô vuông theo mẫu 8×8 của cờ vua.

Nếu vẽ bàn trên giấy, đầu tiên đánh dấu chín vị trí cách đều ở mép trên và dưới, sau đó nối thành đường dọc. Sau cùng thêm mười đường ngang để tạo các giao điểm. Bài cách vẽ bàn cờ tướng đúng kích thước giải thích từng bước cách kẻ bàn cờ tướng và bố trí sông, cung, tránh nhầm lưới 9×10 với 9×10 ô.

Kích thước khuyến nghị theo Liên đoàn Cờ tướng Thế giới

Tài liệu World Xiangqi Rules khuyến nghị mỗi khoảng vuông giữa đường kẻ khoảng 3,5×3,5 cm, quân cờ có đường kính khoảng 2,5–2,7 cm. Khi khoảng đường kẻ 3,5 cm, vùng giữa hai đường dọc ngoài cùng dài 8×3,5 = 28 cm; chiều còn lại từ đường ngang đầu đến cuối dài 9×3,5 = 31,5 cm. Mức này không bao gồm phần khung hoặc mép trang trí.

Đây là khuyến nghị của tổ chức cờ tướng cho dụng cụ thi đấu, không có nghĩa mọi bộ cờ tướng bán ngoài thị trường đều cần kích thước phủ bì y hệt. Tham khảo Quy tắc bàn cờ tướng WXF trước khi tổ chức một sự kiện yêu cầu theo luật chính thức, và sử dụng hướng dẫn xếp quân cờ tướng để kiểm tra đủ quân ở đúng các giao điểm.

Sông và cung trên bàn cờ tướng có kích thước ra sao?

Giữa hai nửa bàn là khoảng sông, thường đánh dấu chữ “Sở hà” và “Hán giới” hoặc tương đương. Cung của mỗi bên được giới hạn bởi ba đường dọc giữa và ba đường ngang gần phía mình, có hai đường chéo tạo thành dấu X. Khi kẻ bảng, người mới nên đánh dấu các góc cung trước, rồi nối đường chéo để vua và sĩ có khu vực di chuyển dễ nhận biết.

Không nên gộp khoảng sông thành một hàng quân thứ mười một. Bàn vẫn có đúng mười đường ngang, còn khoảng giữa hàng thứ năm và thứ sáu là phần sông. Để xác định vị trí quân tốt, pháo và tướng ban đầu, học sinh có thể xem hướng dẫn xếp quân cờ tướng.

Kích thước bàn cờ tướng phủ bì là bao nhiêu?

Không có một con số phủ bì duy nhất cho mọi bàn cờ tướng. Bàn gỗ có viền, bàn gấp, bàn nam châm và loại dùng để giảng dạy có mép khác nhau. Khi thấy thông số 30×35 cm, 32×37 cm hoặc 40×45 cm từ nhà bán hàng, cần xem đó là kích thước ngoài, kích thước vùng kẻ hay kích thước khi gập. Chỉ từ con số phủ bì không thể khẳng định khoảng cách đường kẻ đúng khuyến nghị.

Giáo viên có thể cho học sinh đo từ giao điểm đầu đến giao điểm cuối để lấy kích thước vùng chơi. Khi chuẩn bị mua sắm thiết bị cho hoạt động ở trường, có thể tham khảo dụng cụ thể thao trường học, lưu ý không phải mọi danh mục đều có sẵn sản phẩm bàn cờ tướng.

Chọn bàn theo đối tượng học sinh

Học sinh tiểu học cần quân dễ cầm, ký tự lớn và mặt bàn ít trơn; lớp lớn có thể tập theo bộ cờ tiêu chuẩn có ký hiệu rõ. Bàn quá nhỏ khiến quân sát nhau, dễ va làm dịch chuyển thế cờ. Bàn quá lớn lại khó cất, tốn diện tích bàn học và khó cho hai người ngồi đối diện cùng thao tác.

Khi dùng bàn giấy hoặc bảng treo, ưu tiên đúng cấu trúc 90 giao điểm hơn là một kích thước quá lớn nhưng không đủ khoảng cách. Có thể tổ chức cho học sinh tự cách vẽ bàn cờ vua để nhận sự khác nhau giữa đường kẻ cờ tướng và các ô màu của cờ vua.

So sánh kích thước bàn cờ vua với cờ tướng

Cờ vua có 8×8 ô, mỗi ô thi đấu theo FIDE dài 5–6 cm. Cờ tướng có 9 đường dọc, 10 đường ngang và dùng khoảng đường kẻ được WXF khuyến nghị khoảng 3,5 cm. Vì cấu trúc khác nhau, hai công thức đo không hoán đổi được cho nhau. Cờ vua có ô sáng tối xen kẽ, còn cờ tướng thường là mặt sáng với các đường đen hoặc xanh và khoảng sông.

Nếu lớp học đồng thời hai môn, hãy phân biệt ngay từ tiết đầu bằng cách xếp hai bàn cạnh nhau và quan sát quân đứng ở giữa ô hay giao điểm. Phần cách chơi cờ vua: số quân cờ, cách xếp và luật cơ bản giải thích quy tắc đặt vua và hậu trên cờ vua để học sinh không nhầm với vị trí tướng, sĩ cờ tướng.

Bàn cờ tướng có cần đồng hồ hai người?

Bàn cờ có thể dùng cho học tập không giới hạn giờ. Khi tổ chức giải nội bộ, đồng hồ hai người giúp quy định thời lượng mỗi ván, nhưng cách cài phải theo thể lệ cờ tướng. Đừng dùng một đồng hồ bấm giây thông thường và coi nó đã đo riêng thời gian của từng người. Phần cách sử dụng đồng hồ thi đấu cờ vua hướng dẫn nguyên tắc chuyển lượt cho đồng hồ cờ.

Nếu cần tham khảo thiết bị, mẫu đồng hồ cờ vua, cờ tướng PQ 9901 trong CSV Thiên Long được mô tả phục vụ cờ vua và cờ tướng. Với giải có yêu cầu chính thức, kiểm model, tình trạng hoạt động và điều lệ chấp nhận trước khi sử dụng. Có thể xem Đồng hồ bấm giây thể thao cho các dụng cụ bấm giờ khác.

Cách đo và kiểm bàn cờ trước khi dùng

Dùng thước đặt ngang qua khoảng giữa hai giao điểm liền kề; kiểm ít nhất ba vị trí để phát hiện đường in không đều. Đếm mười đường ngang, chín đường dọc, hai khu vực cung và phần sông giữa bàn. Chữ và đường kẻ cần rõ, quân không bị lem màu hay có cạnh sắc khi học sinh cầm.

Trong hoạt động nhóm, nên phân công một học sinh kiểm bàn, một học sinh xếp quân, một học sinh quan sát. Sau đó đổi vai để các em tự phát hiện sai cấu trúc. Có thể dùng hướng dẫn chọn đồng hồ cờ vua nếu giáo viên cần xây dựng yêu cầu mua đồng hồ cho cả cờ tướng lẫn cờ vua.

Kết luận

Bàn cờ tướng có 9 đường dọc, 10 đường ngang và 90 giao điểm. Mức 3,5 cm giữa các đường là khuyến nghị, cần phân biệt với kích thước tổng của từng bộ bàn thực tế.

Nguồn quy tắc: Quy tắc bàn cờ tướng WXF