Cách vẽ bàn cờ tướng đúng kích thước

Cách vẽ bàn cờ tướng là kẻ 9 đường dọc và 10 đường ngang, tạo 90 giao điểm, chừa phần sông ở giữa và vẽ đường chéo trong hai cung 3×3 giao điểm. Quân được đặt tại giao điểm, khác với bàn cờ vua 64 ô tô hai màu.

Ảnh trong bài là ảnh sản phẩm đồng hồ thi đấu và dụng cụ đo thời gian Thiên Long. CSV hiện chưa có ảnh bàn cờ vua, bàn cờ tướng hoặc bộ quân riêng; hình minh họa sản phẩm không phải ảnh bàn cờ, sơ đồ bàn cờ được thể hiện riêng bên dưới khi cần.

Vật liệu và khổ giấy phù hợp

Bạn cần giấy hoặc bìa phẳng, bút chì, thước thẳng dài, bút nét đậm và thước đo góc nếu cần. Khổ A4 có thể vẽ bản thực hành với khoảng cách đường 2 cm, tạo vùng lưới 16×18 cm. Nếu muốn khoảng đường kẻ 3,5 cm theo khuyến nghị WXF, vùng lưới khoảng 28×31,5 cm, phù hợp giấy hoặc bìa lớn hơn và cần chừa mép.

Những con số trên là khoảng lưới, không tính viền. Bài kích thước bàn cờ tướng tiêu chuẩn giải thích đầy đủ cách tính tám khoảng ngang và chín khoảng dọc. Nên chọn khổ giấy trước khi đánh dấu mốc, tránh kẻ gần xong mới phát hiện không đủ khoảng cho sông và ký hiệu.

Bước 1: Vẽ chín đường dọc cách đều

Đánh dấu chín vị trí đều nhau trên mép trên và mép dưới của vùng vẽ, sau đó nối bằng đường thẳng vuông góc với mép giấy. Nếu dùng khoảng 2 cm, các mốc nằm tại 0, 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14 và 16 cm. Có chín đường nhưng chỉ tám khoảng ngang; đây là lỗi đếm thường gặp của người đã quen vẽ bàn 8×8 ô cờ vua.

Khi muốn tạo sông đúng hình thức thông dụng, hai đường dọc biên chạy liền từ trên xuống dưới, các đường dọc bên trong sẽ có đoạn ngắt qua phần sông. Có thể vẽ toàn bộ đường trước rồi xóa phần sông, hoặc để trống ngay từ bước này.

Bước 2: Vẽ mười đường ngang và kiểm 90 giao điểm

Với khoảng cách 2 cm, đánh dấu từ 0 đến 18 cm thành mười mốc ở mép trái và phải, rồi kẻ ngang qua bảng. Lúc này có mười đường ngang; giao với chín đường dọc thành 90 giao điểm đặt quân. Nếu chỉ có chín đường ngang, bàn sẽ thiếu một hàng quân, không thể xếp đủ pháo, tốt và tướng theo chuẩn.

Bài kiểm nhanh là đặt ngón tay đếm từng giao điểm trên đường đầu, phải đủ chín; sau đó đếm mười dải hàng có giao điểm, nhân ra chín mươi. Cách cách xếp quân cờ tướng sẽ cho vị trí chính xác của 32 quân trên các giao điểm ban đầu.

Bước 3: Tạo khoảng sông ở giữa bàn

Phần giữa bàn nằm giữa đường ngang thứ năm và thứ sáu tính từ một đầu. Giữ hai đường biên ngoài cùng, còn những đoạn đường dọc phía trong có thể ngắt qua khoảng sông để thể hiện rõ hai bờ; không xóa mất hai đường ngang tạo bờ sông. Có thể ghi chữ “Sở hà – Hán giới” hoặc để trống, miễn học sinh nhìn được vị trí chia hai nửa bàn.

Không tự thêm một đường ngang ở chính giữa sông vì như vậy sẽ làm sai số giao điểm. Đây là điểm khác biệt then chốt với kích thước bàn cờ vua là cách kẻ bàn cờ vua 8×8 ô hoàn chỉnh không có sông.

Bước 4: Vẽ hai cung ở hai đầu bàn

Mỗi bên có một cung gồm ba đường dọc giữa và ba đường ngang gần nhất ở đầu bàn. Đánh dấu bốn góc của vùng 3×3 giao điểm, kẻ hai đường chéo nối các góc đối diện để tạo dấu X. Cung là phạm vi hoạt động của tướng và sĩ, vì vậy vị trí cung chính xác quan trọng hơn phần chữ trang trí. Không vẽ đường chéo kéo dài xuyên cả phần sông.

Để học sinh hiểu, cho các em đặt một quân tướng giấy vào điểm giữa hàng sát mép của mình, rồi đưa quân sĩ lên các điểm chéo trong cung. Khi làm quen cách xếp quân cờ tướng, học sinh sẽ biết tại sao tướng và sĩ không rời cung.

Bước 5: Đánh dấu vị trí pháo và tốt

Mỗi bên có hai pháo đặt trên đường ngang thứ ba tính từ phía mình, tại cột thứ hai và thứ tám tính theo cách nhìn từ một đầu. Năm tốt đặt ở đường ngang thứ tư tính từ phía mình, trên các cột 1, 3, 5, 7 và 9. Hai hàng quân chính đặt ở đường biên đầu; cần xếp đối xứng để quân đứng đúng số giao điểm.

Dùng dấu chấm nhỏ cho chỗ đặt pháo và tốt để học sinh không lẫn với ô vuông. Hướng dẫn cách xếp quân cờ tướng trình bày chi tiết vị trí xe, mã, tượng, sĩ, tướng, pháo và tốt, giúp việc vẽ bàn và đặt quân trở thành một bài thực hành hoàn chỉnh.

Bước 6: Kiểm tra độ vuông và khoảng cách

Dùng thước đo ngẫu nhiên ba khoảng giữa hai đường liền kề theo cả chiều ngang lẫn dọc. Các khoảng phải bằng nhau; đường thẳng không cong hoặc chụm về một phía. Kiểm lại số giao điểm và các góc cung, xem đoạn sông có bị vẽ nhầm thành đường ngang mới. Nếu làm bảng treo cho lớp, nên chọn màu nền và màu nét tương phản để dễ nhìn từ xa.

Với sản phẩm bàn cờ tướng thật, không thể suy ra kích thước vùng kẻ chỉ bằng cách đo phủ bì. Có thể đọc cách chọn đồng hồ cờ vua về cách đo cạnh ô của cờ vua để phân biệt hai kiểu quy cách, từ đó giáo viên đặt yêu cầu mua sắm chính xác hơn.

Vẽ bàn cờ tướng khác bàn cờ vua như thế nào?

Cờ tướng không tô hai màu xen kẽ trên các ô như cờ vua. Các quân cờ tướng đứng ở giao điểm; cờ vua đứng giữa ô. Cờ tướng có sông, cung, pháo; cờ vua có 64 ô và quân hậu, tượng, mã với cách đi riêng. Nhiều học sinh nhầm chỉ vì cả hai đều có đường kẻ ngang dọc, nhưng quy tắc xếp và cách ghi nước đi rất khác.

Khi lớp học song song, hãy đặt hai bản vẽ cạnh nhau rồi cho học sinh chỉ đúng vị trí quân. Bài hướng dẫn chơi cờ vua giúp người mới hiểu luật đi cơ bản của cờ vua trước khi chuyển sang bộ môn cờ tướng.

Dạy cờ tướng bằng bàn vẽ giấy

Có thể dùng các thẻ tròn bằng giấy bìa với chữ tên quân thay cho quân cờ thật. Giáo viên chia nhóm hai người cầm đỏ và đen, người thứ ba quan sát nếu quân đi sai đường. Tập thử nước đi của xe, mã và pháo để thấy sự khác nhau giữa việc di chuyển và bắt quân. Sau buổi, thu thẻ vào túi, bảo đảm không có chi tiết quá nhỏ đối với lớp nhỏ tuổi.

Khi tổ chức hoạt động có giới hạn giờ, giáo viên có thể cho học sinh dùng đồng hồ hai bộ đếm như đồng hồ cờ vua, cờ tướng PQ 9901 và hướng dẫn chuyển lượt theo đúng thể lệ. Xem hướng dẫn sử dụng đồng hồ cờ vua về nguyên tắc dùng đồng hồ cờ thay vì chỉ chạy stopwatch thông thường.

Chuẩn bị thiết bị và lưu trữ sau giờ học

Mỗi nhóm cần một mặt bàn phẳng, bộ quân hoặc thẻ quân đủ 32 quân, một thước và một túi đựng. Bảng cờ bằng bìa cần cất nơi khô, không để chồng vật nặng cong mép. Bản kẻ giấy có thể thay thế khi thiếu bàn thực tế, nhưng cần vẽ đúng hình học trước khi sử dụng làm học liệu.

Khi thiết lập góc thể thao trí tuệ tại trường, tham khảo dụng cụ thể dục trường học để lập danh sách thiết bị và mua đồng hồ bấm giờ cho các thiết bị đếm thời gian liên quan. Nếu trường có nhu cầu mua đồng hồ, bài cách chọn đồng hồ cờ vua có thể hỗ trợ đối chiếu cách chọn đồng hồ phù hợp số bàn và số học sinh.

Kết luận

Muốn tự vẽ bàn cờ tướng, cần đủ 90 giao điểm, có sông giữa bàn, hai cung với dấu X và các vị trí quân đúng. Chọn kích thước khoảng kẻ phù hợp khổ giấy và mục tiêu học tập.

Nguồn quy tắc: Quy định hình học bàn cờ tướng WXF.