Những nguyên tắc an toàn khi tham gia kéo co

An toàn khi kéo co cần được đặt trước thành tích: dùng dây còn tốt, sân bằng phẳng, đội hình cân sức, không cuốn dây vào người và dừng ngay khi có sự cố. Giáo viên phải kiểm tra dụng cụ, hướng dẫn tư thế và bảo đảm hai đội giảm lực theo cùng một hiệu lệnh.

Ảnh trong bài minh họa các dụng cụ hỗ trợ tổ chức và tập luyện như còi, đồng hồ, bảng điểm, cọc hoặc thang dây tập chân; không phải ảnh dây kéo co.

1. Kiểm tra dây trước mỗi buổi chơi

Trải dây để quan sát toàn bộ chiều dài, đặc biệt nơi bện bị xơ, đầu dây, chỗ nối và vị trí gắn dấu màu. Không dùng dây có sợi đứt, mấu cứng, vòng thắt hoặc kim loại hở. Dây quá mảnh có thể cứa bàn tay; dây quá to lại khó nắm, nhất là với học sinh nhỏ tuổi.

Nếu chưa chắc dây có phù hợp lực kéo tập thể hay không, không tổ chức thử kéo tối đa để kiểm tra. Cần tìm thông tin về mục đích sử dụng và tình trạng thiết bị, đổi dây nếu có dấu hiệu hỏng.

Để áp dụng nội dung này, xem thêm trò chơi kéo co trường học.

2. Chọn sân đủ độ bám và khoảng trống

Bề mặt kéo cần khô, tương đối bằng phẳng, không có cát rời quá nhiều, sỏi, vật sắc hoặc chỗ lồi lõm. Sân trơn khiến học sinh lùi trượt, mất chân trụ hoặc va vào người phía sau. Nếu tổ chức ngoài trời sau mưa, cần đánh giá lại mặt sân thay vì cứ thực hiện theo lịch.

Chừa vùng đệm phía sau hai đội và hành lang riêng cho khán giả. Không đặt vạch kéo sát tường, cột, bậc thang hoặc đường xe chạy. Giáo viên nên đứng nơi quan sát được cả dây và hai đầu đội hình.

Có thể đọc phần hướng dẫn riêng về hướng dẫn chọn dây kéo co.

3. Cân đối người chơi và giới hạn cường độ

Hai đội nên tương đương độ tuổi, số lượng và thể lực; không ghép học sinh rất nhỏ đối đầu nhóm lớn hơn chỉ để đủ người. Học sinh bị đau tay, lưng hoặc đang mệt cần được nghỉ. Có thể cho các em làm thư ký, ghi điểm hoặc điều khiển hiệu lệnh thay vì ép tham gia.

Mỗi lượt nên ngắn và có quãng nghỉ. Trong giờ học, mục tiêu là vận động vui vẻ và phối hợp chứ không phải kéo đến khi không còn sức. Giáo viên cần chú ý những em vẫn cố kéo dù đã đau vì sợ làm đội thua.

Nội dung chi tiết hơn được trình bày tại dây kéo co dài bao nhiêu mét kích thước tiêu chuẩn.

4. Tuyệt đối không quấn dây quanh tay hoặc người

Không luồn cổ tay vào vòng dây, không thắt dây vào eo và không quấn dây quanh cổ, vai hoặc ngực. Khi hai bên đổi lực đột ngột, dây có thể siết rất mạnh làm người chơi không kịp thoát. Đây là điểm cần nhắc ngay từ lúc phát dây, trước khi cho học sinh xếp hàng.

Theo quy tắc kéo co thể thao, dây không được tạo các nút hay vòng nắm trái quy định. Với trò chơi ở trường, chỉ cần giữ nguyên nguyên tắc dễ hiểu: hai tay cầm dây theo hướng dẫn, không buộc mình vào dây.

Một góc nhìn liên quan là quy định kéo co.

5. Hướng dẫn tư thế đứng chắc và không gập lưng

Đặt hai chân ở vị trí cân bằng, gối hơi khuỵu, lưng giữ tự nhiên, nhìn về hướng đối diện và kéo bằng nhịp chân phối hợp. Không để học sinh ngả sát đất hay cố chống tay ra phía sau khi đang giữ dây. Người cuối cũng phải được hướng dẫn như các thành viên khác.

Giáo viên quan sát các em giật vai, cúi gập hoặc vặn thân khi kéo; đây là lúc nên giảm lực và sửa động tác. Không chỉnh tư thế bằng cách bất ngờ giật dây của người chơi.

Các bước thực hành cần đối chiếu với cách chơi kéo co đúng luật cho học sinh.

Đối với việc chuẩn bị giờ học, nhà trường có thể tham khảo thiết bị thể thao trường học; chọn theo chương trình và mặt sân, không mua thiết bị theo một danh sách áp dụng máy móc cho mọi lứa tuổi.

6. Chỉ kéo và dừng theo hiệu lệnh

Trước khi bắt đầu, hai đội phải nhìn thấy hoặc nghe được tín hiệu trọng tài. Còi có thể giúp âm thanh rõ trong sân đông, nhưng vẫn nên có lời nhắc dễ hiểu cho học sinh. Người chơi không được giật trước khi hiệu lệnh được phát ra.

Khi có tín hiệu dừng, cả hai đội cùng hạ lực từng bước và đặt dây xuống. Không buông hẳn đột ngột, không kéo tiếp để “ăn gian thêm một bước”. Điều này giúp giảm rủi ro ngã dây chuyền và va chạm giữa thành viên.

Khi tổ chức thực tế, nên đọc thêm kéo co là gì.

7. Tách khán giả khỏi khu vực kéo

Người cổ vũ không được đứng sát vai hoặc phía sau đội, nơi người kéo có thể lùi lại bất ngờ. Giáo viên đặt vạch giới hạn bằng cọc hoặc băng màu và giải thích vì sao không thể chạy vào sân để cổ vũ. Trẻ không tham gia nên đứng khu an toàn có người giám sát.

Không đặt máy quay, chai nước hay đồ dùng học tập sát chân người kéo. Chỉ một vật nhỏ vướng gót cũng có thể làm mất thăng bằng khi cả đội cùng dịch chuyển.

Còi, đồng hồ bấm giây và vật dụng đánh dấu chỉ hỗ trợ hoạt động. Có thể xem nhóm đồng hồ bấm giờ để lựa chọn dụng cụ theo dõi thời lượng lượt thi.

8. Dừng nếu có dấu hiệu chấn thương

Nếu học sinh nói đau tay, lưng, vai, gối; có người trượt ngã, chóng mặt hoặc khó thở, cần dừng lượt kéo để đánh giá. Tránh động viên các em cố kéo thêm vài giây khi đã có triệu chứng. Với tình huống nghi ngờ chấn thương, làm theo quy trình sơ cứu của nhà trường.

Nếu dây đứt hoặc đầu dây bung, không cho chơi lại bằng cách thắt nút tạm ở giữa khu cầm. Dây cần được thay thế hoặc kiểm tra bởi người phụ trách thiết bị trước khi sử dụng tiếp.

9. Vệ sinh và bảo quản sau khi chơi

Sau buổi kéo, lau dây, hong khô nếu ẩm và cất ở vị trí không bị vật nặng đè lên. Dán nhãn nếu dây đã có dấu hiệu hỏng để không bị lấy nhầm cho lớp tiếp theo. Còi, đồng hồ và cọc đánh dấu cũng cần được thu đủ trước khi rời sân.

Theo dõi ngày kiểm tra định kỳ sẽ hữu ích khi trường có nhiều lớp luân phiên dùng chung đồ. Nếu mua dây mới, hãy yêu cầu thông số thực tế và kiểm tra tận tay thay vì chỉ tin ảnh quảng cáo.

10. Dạy học sinh tôn trọng người chơi khác

Không trêu chọc bạn có thể lực yếu, không cố ý giật dây khiến đối phương ngã và không tranh cãi sau hiệu lệnh dừng. Giáo viên khen đội tuân thủ quy tắc, biết nhường lượt và hỗ trợ bạn. Một trò chơi chỉ thành công khi toàn bộ người tham gia rời sân an toàn.

Có thể tổ chức môn thay thế ít đối kháng cho học sinh cần nghỉ, ví dụ trò chơi bi sắt hoặc vận động nhẹ; các hoạt động này vẫn cần kiểm tra dụng cụ và khoảng cách an toàn phù hợp.

Kiến thức thể thao khác có thể kết hợp trong chương trình

Trường học có thể tổ chức luân phiên nhiều môn để học sinh trải nghiệm các hình thức phối hợp khác nhau. Kéo co dùng dây và sức mạnh tập thể, còn bi sắt và bóng ném có không gian, thiết bị cùng luật riêng; các môn này cần bố trí ở khu vực tách biệt và có giáo viên phụ trách.

Để học sinh khám phá thêm bộ môn khác, có thể xem tìm hiểu bi sắt. Không áp dụng quy định của môn này cho kéo co.

Khi thiết kế hoạt động luân phiên, tham khảo cách chơi bi sắt. Không áp dụng quy định của môn này cho kéo co.

Với phần sân riêng, giáo viên có thể tìm hiểu thêm kích thước sân bi sắt tiêu chuẩn. Không áp dụng quy định của môn này cho kéo co.

Kết luận

An toàn khi kéo co đòi hỏi kiểm dây, sân, sức khỏe người chơi và cách giảm lực đồng thời; dừng ngay khi mất kiểm soát.

Đối với hoạt động ngoại khóa, có thể xem thêm thiết bị thể dục thể thao trường học để lựa chọn dụng cụ hỗ trợ phù hợp với chương trình và mặt sân thực tế.

Tài liệu tham khảo: TWIF – quy định tư thế, dây và phạm quy.