Cách chọn quả cầu đá phù hợp cho học sinh

Chọn quả cầu đá cho học sinh nên ưu tiên đế tiếp xúc không sắc, đường bay ổn định, lông gắn chắc, trọng lượng phù hợp và độ bền đủ cho nhiều lượt tập. Cầu dùng làm quen, tâng cầu và thi đấu có yêu cầu khác nhau; không nên chỉ chọn theo màu sắc hoặc giá thấp.

Ảnh trong bài lấy từ danh mục sản phẩm Thiên Long để minh họa lưới và thiết bị hỗ trợ; không phải ảnh động tác đá cầu, quả cầu đá hay công trình trường học.

Xác định mục tiêu: tâng cầu hay thi đấu qua lưới

Người mới tập tâng cầu cần quả cầu dễ quan sát, ít lệch đường bay và có đế không gây khó chịu khi tiếp xúc. Lớp học chơi vòng tròn ưu tiên độ bền khi cầu được chuyền qua nhiều người. Trong khi đó, thi đấu qua lưới cần dụng cụ đáp ứng quy cách của điều lệ, thống nhất giữa các đội. Việc dùng một loại cầu cho tất cả nội dung chỉ phù hợp khi yêu cầu kỹ thuật thật sự tương đương.

Nhà trường nên lập danh sách lớp học và nội dung sử dụng trước khi mua. Một lớp mới làm quen không nhất thiết cần loại cầu được thiết kế riêng cho thi đấu cấp cao. Ngược lại, giải chính thức không nên dùng cầu tùy ý vì độ bay, kích thước và cấu tạo có thể làm ảnh hưởng tính công bằng giữa hai phía sân.

Để nắm bước tiếp theo, có thể xem chiều cao lưới đá cầu tiêu chuẩn là bao nhiêu.

Đế cầu: bề mặt tiếp xúc và độ ổn định

Đế là phần thường xuyên tiếp xúc với chân, vì vậy cần không có cạnh sắc, mối ghép nhô hoặc chi tiết rời dễ bong. Một đế cân đối giúp cầu rơi tương đối ổn định; đế lệch trọng tâm thường khiến đường bay khó đoán. Giáo viên có thể cho thử vài cú tâng nhẹ, quan sát cầu có xoay bất thường hay gây đau khi tiếp xúc bằng má trong bàn chân không.

Không nên thay quả cầu đá bằng quả cầu lông để đánh vợt dù nhìn khá giống nhau. Hai sản phẩm phục vụ kỹ thuật tác động khác nhau. Nếu mua số lượng lớn, hãy lấy mẫu thử trước, so sánh độ cân đối giữa các chiếc và kiểm tra chất lượng đế trong cả lô hàng, không chỉ một mẫu đẹp ở ảnh quảng cáo.

Phần hướng dẫn kỹ thuật liên quan được trình bày tại kỹ thuật phát cầu đá cầu.

Lông cầu và khả năng giữ đường bay

Các sợi lông phải được gắn tương đối chắc, không xòe lệch quá nhiều và giữ hình dáng sau nhiều lượt chạm. Khi cầu lệch lông, quỹ đạo có thể nghiêng về một phía khiến học sinh khó chỉnh kỹ thuật. Với bộ cầu luyện tập, nên kiểm xem lông có bung khỏi trụ giữ hay gãy khi chạm nhẹ không. Màu sắc nổi bật có thể giúp quan sát cầu trong điều kiện ánh sáng thông thường.

Đường bay còn phụ thuộc lực và kỹ thuật người chơi, nên không có nghĩa mọi cầu rơi lệch đều do sản phẩm. Cách kiểm tra đơn giản là cho người đã có kỹ thuật khá thử nhiều quả trong cùng điều kiện, từ đó phân biệt vấn đề của cầu và vấn đề của cách tâng. Không nên dùng cầu đã hỏng để kiểm tra thành tích đầu vào của học sinh.

Giáo viên có thể tham khảo thêm kích thước sân đá cầu.

Với hoạt động Giáo dục thể chất, nhà trường có thể xem nhóm thiết bị thể thao trường học để chuẩn bị thiết bị phù hợp cho từng nội dung, thay vì mặc nhiên dùng chung một cấu hình sân cho mọi môn.

Trọng lượng và kích thước phù hợp

Quả cầu quá nặng có thể làm học sinh mới khó điều chỉnh lực, còn quá nhẹ có thể bị gió ảnh hưởng mạnh. Với thi đấu có luật, thông số chiều cao và trọng lượng của cầu được quy định; với tập làm quen có thể ưu tiên sản phẩm dễ thao tác nhưng vẫn phải an toàn. Trước khi mua, nên yêu cầu người bán cung cấp thông tin kích thước, trọng lượng và mục đích sử dụng thực tế.

Không nên tin một mức cân nặng được nêu chung cho mọi loại cầu trên thị trường. Sản phẩm cầu dân gian, cầu tập và cầu đạt điều lệ giải có thể khác nhau về cấu tạo. Khi nhận lô hàng, có thể kiểm tra độ đồng đều giữa các quả; nếu cùng một bộ nhưng độ bay khác biệt rõ, cần trao đổi với nhà cung cấp trước khi đưa vào lớp.

Nội dung này nên được đối chiếu với quy định đá cầu.

Độ bền khi dùng trong giờ học đông học sinh

Mỗi tiết học có thể gồm nhiều lượt tâng, nhặt và chuyền, nên cầu cần chịu được va chạm nhẹ lặp lại mà không gãy lông hoặc bong đế quá nhanh. Học sinh cũng cần được hướng dẫn nhặt cầu đúng cách, không giẫm lên chùm lông và không kéo lông để cầm cầu. Sau buổi học, thu gom cầu theo nhóm để tránh thất lạc.

Nếu nhà trường có nhiều lớp sử dụng chung, nên chia bộ dụng cụ theo số lượng và ghi tình trạng cầu khi bàn giao. Việc theo dõi số quả hỏng sau từng tuần giúp dự trù thay thế thực tế hơn là mua quá ít rồi phải dùng cầu xuống cấp. Cầu bị hỏng đế không nên tiếp tục sử dụng chỉ để tiết kiệm chi phí.

Ở phần thực hành, xem thêm tìm hiểu về đá cầu có tác dụng gì.

Đối với phần sân có lưới, có thể tham khảo nhóm trụ và lưới cầu lông; cần xác minh độ cao, độ căng và quy cách thật nếu chuyển từ cầu lông sang đá cầu.

Cách thử một quả cầu đá trước khi mua nhiều

Hãy quan sát phần đế và lông, kiểm mối nối, sau đó tâng nhẹ vài lần bằng má trong và mu bàn chân. Cho cầu rơi tự nhiên từ độ cao vừa phải để xem phần đế có hướng xuống ổn định không. Nếu có thể, thử một vài quả cùng lô thay vì chỉ mẫu đầu tiên. Ghi lại cảm nhận về độ dễ điều khiển, độ bền sau lượt tập ngắn và sự phù hợp với nhóm tuổi học sinh.

Thử nghiệm nên diễn ra ở không gian an toàn và với giày tập thông thường. Không cần sút cầu thật mạnh để đánh giá chất lượng, vì cú đá quá lực có thể làm hỏng cầu hoặc gây nguy hiểm. Với sản phẩm dành cho giải chính thức, cần đối chiếu yêu cầu của đơn vị tổ chức chứ không chỉ dựa vào cảm giác tập thử của một người.

Để tránh nhầm thao tác, có thể đọc thêm đá cầu là gì nguồn gốc, đặc điểm môn đá cầu.

Khi xây dựng phần học so sánh các môn thể thao dùng lưới, có thể mở rộng sang hướng dẫn kỹ thuật chơi cầu mây. Đây là bộ môn khác nên cần dùng quy định riêng.

Dự trù số lượng và bảo quản quả cầu đá

Số lượng cần mua phụ thuộc số học sinh, hình thức tập cá nhân hay nhóm và số trạm luyện tập. Nếu cho cả lớp tâng cầu đồng thời, số quả cần nhiều hơn khi mỗi nhóm cùng chia một quả để chuyền. Nên có một phần dự phòng thay thế các quả hỏng trong giờ. Không cần đặt một tỷ lệ dự phòng cố định nếu chưa có dữ liệu sử dụng thực tế của trường.

Sau giờ học, hãy lau nhẹ phần đế khi có bụi, để cầu khô trước khi cất và bảo vệ chùm lông khỏi bị đè ép. Dụng cụ nên được lưu ở ngăn thoáng, tránh gần nguồn nhiệt hoặc nơi ẩm. Một hộp phân loại cầu còn tốt và cầu cần sửa sẽ giúp giáo viên lấy đúng vật dụng trong buổi kế tiếp.

Trong chuỗi bài học thể thao trường học, có thể đối chiếu thêm với kích thước sân cầu mây. Các môn có dụng cụ, luật và độ cao lưới khác nhau; không áp dụng thông số của môn kia cho đá cầu.

Những sai lầm khi chọn cầu và lưới cho đá cầu

Sai lầm thường thấy là mua lưới hoặc trụ cầu lông rồi mặc nhiên xem đã có đủ bộ đá cầu. Một hoạt động đá cầu còn cần quả cầu đúng loại, không gian phù hợp và chiều cao lưới theo nhóm tuổi. Tương tự, lựa chọn cầu chỉ dựa trên hình ảnh nhiều màu sắc có thể bỏ qua chất lượng đế và độ đồng đều của đường bay.

Khi không thấy sản phẩm quả cầu đá trong danh mục đang xem, không nên gán một món hàng khác làm hàng thay thế mà chưa xác minh. Tại Thiên Long, có thể tham khảo nhóm lưới cầu lông – đá cầu để xem thiết bị sân; thông số quả cầu đá cần được kiểm tra riêng trước khi đặt hàng. Nếu nhà trường mua sắm theo bộ, yêu cầu bảng kê rõ từng loại dụng cụ.

Trong chuỗi bài học thể thao trường học, có thể đối chiếu thêm với chiều cao lưới cầu mây tiêu chuẩn là bao nhiêu. Các môn có dụng cụ, luật và độ cao lưới khác nhau; không áp dụng thông số của môn kia cho đá cầu.

Kết luận

Quả cầu đá phù hợp phải an toàn ở phần đế, ổn định về đường bay và đủ bền cho đúng hình thức tập luyện. Nên thử mẫu trước khi mua nhiều, đồng thời kiểm tra riêng lưới và trụ nếu tổ chức đá cầu qua lưới.

Đọc thêm nguồn gốc quy định: Liên đoàn Đá cầu Quốc tế; Cơ quan thể thao Hồng Kông.