Mục lục

Nỉ / Vải Bàn Bida: Worsted, Woolen Khác Nhau Thế Nào Và Cách Chọn

Bida - 10 lượt xem - Nguyễn Nam

Nỉ bàn bida là cách gọi rất phổ biến tại Việt Nam cho lớp vải phủ trên mặt chơi và băng của bàn. Tuy nhiên, về kỹ thuật, nhiều loại “nỉ” thực chất là billiard cloth được dệt từ wool hoặc wool pha nylon chứ không phải loại felt thông thường.

Cloth ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ bi, độ ổn định khi lăn, độ xoáy và cảm giác chơi.

Worsted, woolen và napped cloth không phải ba cách gọi khác nhau của cùng một loại vải. Chúng có cấu trúc và mục đích sử dụng khác nhau.

Nếu muốn hiểu vị trí của cloth trong toàn bộ chiếc bàn, xem bài cấu tạo bàn bida.

Vải nỉ phủ mặt bàn bida thực tế — Cloth là lớp bề mặt bi tiếp xúc trực tiếp trong suốt quá trình chơi.

Nỉ bàn bida thực chất là gì?

Trong cách gọi thông thường, người dùng hay gọi chung là “nỉ”.

Nhưng nhiều cloth billiards chất lượng cao là vải được dệt chặt từ sợi wool hoặc wool kết hợp nylon.

Điểm cần quan tâm không chỉ là màu mà còn là:

Loại sợi.
Cách dệt.
Có nap hay không.
Mật độ vải.
Trọng lượng g/m².
Mục đích Pool, Carom, Snooker hay English Pool.

Do đó, chỉ nhìn màu xanh hay đỏ không thể kết luận chất lượng cloth.

Worsted cloth là gì?

Worsted cloth thường được dệt từ sợi worsted với bề mặt tương đối mịn và chặt.

Ở nhóm Pool, ưu điểm thường được nhắc tới là:

Bề mặt phẳng.
Ít xơ hơn.
Ít hoặc không có nap rõ rệt.
Tốc độ bi ổn định hơn theo nhiều hướng.
Dễ kiểm soát bụi phấn hơn nếu vải có mật độ dệt cao.

WPA hiện yêu cầu cloth cho Pool competition phải là non-directional, nap-free và không được pill hoặc fluff.

Thành phần theo WPA là khoảng 80–85% combed worsted wool và 15–20% nylon; 100% combed worsted wool được ưu tiên.

Đây là yêu cầu cho thiết bị thi đấu WPA, không phải công thức bắt buộc của mọi cloth thương mại.

Ví dụ một số loại worsted Pool cloth hiện nay

Simonis hiện công bố nhiều cấu hình khác nhau:

Simonis 860: khoảng 90% wool, 10% nylon.
Simonis 760: khoảng 70% wool, 30% nylon.
Simonis 860 HR: khoảng 70% wool, 30% nylon.
Simonis 920: khoảng 85% wool, 15% nylon.

Điều này cho thấy ngay cả trong cùng nhóm worsted cloth cũng có nhiều công thức khác nhau.

Không nên chỉ nhìn tỷ lệ wool cao hơn rồi kết luận một loại luôn tốt hơn loại khác.

Mặt cloth trên bàn Pool Aileex Crow — Mặt chơi Pool cần cloth được căng đều và ổn định trên toàn bộ playing surface.

Woolen cloth là gì?

Woolen cloth thường có bề mặt sợi rõ hơn và có thể có nap.

Trong English Pool, Strachan hiện vẫn cung cấp riêng một dòng woollen cloth, trong đó có cả loại napped pool cloth.

Đặc tính này tạo cảm giác chơi khác worsted.

Vì vậy, không nên gom tất cả cloth bàn bida vào một nhóm “nỉ mịn” duy nhất.

Nap là gì?

Nap là hướng của lớp sợi trên bề mặt cloth.

Khi cloth có nap, vuốt theo một chiều sẽ thấy bề mặt mượt hơn, còn chiều ngược lại tạo cảm giác khác.

Nap có thể ảnh hưởng tới chuyển động của bi.

Do đó, hướng lắp cloth phải đúng theo bộ môn.

Snooker sử dụng cloth như thế nào?

Snooker là ví dụ rõ nhất về hệ cloth có nap.

WPBSA quy định rằng khi napped cloth được lắp lên bàn Snooker, chiều grain mượt chạy từ Bottom/Baulk Cushion về Top Cushion.

Strachan hiện công bố No. 10 Championship là cloth chính thức và độc quyền của World Snooker, đồng thời thương hiệu này có nhiều cloth Snooker với bề mặt nap đặc trưng.

Điều đó cho thấy cloth Snooker không nên được đối xử như cloth Pool nap-free.

Xem thêm bài bàn Snooker.

Chinese Pool / Heyball dùng vải gì?

Heyball có hệ cloth khác Pool Mỹ thông thường.

WPA mô tả Heyball sử dụng napped cloth, kết hợp với hệ pocket bo tròn tạo nên cảm giác chơi riêng.

Vì vậy, nếu muốn chơi đúng hệ Heyball, không nên chỉ lấy cloth Pool Mỹ bất kỳ rồi thay vào.

Xem bài bàn Chinese Pool / Heyball.

Carom dùng cloth thế nào?

UMB quy định cloth trên bàn Carom phải phủ cả slate và cushions.

Trong thi đấu, cloth phải mới ở đầu giải, có chất lượng và màu được UMB chấp thuận, đồng thời phải được căng tối đa, không nhăn và không có vật cản trên bề mặt.

Điều này cho thấy với Carom, việc căng cloth cũng quan trọng không kém bản thân chất liệu.

Worsted và woolen khác nhau nhanh như thế nào?

Tiêu chí	Worsted	Woolen / Napped
Bề mặt	Mịn, dệt chặt	Có thể có lớp sợi/nap rõ hơn
Hướng vải	Có loại non-directional	Nap có hướng
Ứng dụng phổ biến	Pool, Carom tùy loại	Snooker, English Pool, Heyball tùy loại
Cảm giác bi	Nhanh và đồng đều theo thiết kế cloth	Nap tạo đặc tính riêng về tốc độ và hướng

Bảng trên chỉ mô tả khác biệt chung; từng sản phẩm cụ thể vẫn có thông số riêng.

Vải nhanh có phải luôn tốt hơn?

Không.

Cloth nhanh có thể giảm lực cần thiết để bi đi xa, nhưng người chơi vẫn cần kiểm soát tốc độ và vị trí.

Với từng bộ môn, mục tiêu có thể khác nhau:

Pool cần sự ổn định và phản hồi phù hợp.
Carom quan tâm nhiều tới hành trình dài và phản ứng của bi.
Snooker cần đúng đặc tính nap của hệ bàn.
CLB cần thêm yếu tố độ bền và bảo dưỡng.

Do đó, không nên chọn chỉ theo quảng cáo “vải nhanh”.

Tỷ lệ wool và nylon ảnh hưởng thế nào?

Wool và nylon được phối hợp khác nhau tùy thiết kế.

Simonis giải thích rằng wool tạo grip giúp kiểm soát tốc độ và trajectory, trong khi nylon có thể được dùng để tăng tốc độ cloth.

Sự cân bằng giữa hai thành phần mới là điều quan trọng, thay vì chỉ nhìn tỷ lệ của một loại sợi.

Trọng lượng g/m² có quan trọng không?

Có, nhưng không nên đọc riêng lẻ.

Cùng một thương hiệu, Simonis hiện có cloth Pool từ khoảng 330 g/m² tới 410 g/m².

Strachan Snooker có các model từ khoảng 400 g/m² tới hơn 500 g/m².

Trọng lượng liên quan tới cấu trúc cloth, nhưng không đủ để kết luận tốc độ hay độ bền nếu chưa biết cách dệt và thành phần sợi.

Màu nỉ có ảnh hưởng chất lượng không?

Không thể đánh giá chất lượng chỉ bằng màu.

WPA giới hạn một số màu cho Pool competition, nhưng đây là yêu cầu sự kiện.

Bàn gia đình và CLB thương mại có thể sử dụng nhiều màu khác.

Điều quan trọng là:

Cloth có đúng loại không.
Màu có phù hợp ánh sáng phòng không.
Dễ quan sát bi không.
Khả năng bảo dưỡng.

Vì vậy, “xanh là chuẩn” là cách hiểu quá đơn giản.

Bàn bida thực tế với màu cloth khác nhau — Màu cloth là yếu tố thị giác; chất lượng còn phụ thuộc cấu trúc vải và mục đích sử dụng.

CLB nên chọn cloth theo tiêu chí nào?

Với CLB, cloth phải cân bằng nhiều yếu tố:

Độ bền.
Tốc độ phù hợp khách chơi.
Khả năng chịu tần suất sử dụng.
Dễ vệ sinh.
Khả năng thay thế.
Chi phí vận hành.

Một cloth thi đấu có thể cho cảm giác rất tốt nhưng chưa chắc là phương án kinh tế nhất cho mọi mô hình CLB.

Xem thêm bài bàn bida cho câu lạc bộ.

Gia đình nên chọn cloth thế nào?

Với gia đình, có thể ưu tiên:

Cảm giác chơi mong muốn.
Màu phù hợp không gian.
Dễ vệ sinh.
Độ bền.
Tần suất sử dụng.

Nếu chủ yếu chơi Pool, nên chọn cloth phù hợp Pool thay vì chỉ chọn màu đẹp.

Xem thêm bài cách chọn bàn bida.

Cloth có liên quan tới mặt đá không?

Có.

Bi không tiếp xúc trực tiếp với slate mà lăn trên cloth phủ phía trên.

Tuy nhiên, cloth chỉ hoạt động tốt khi mặt nền bên dưới đủ phẳng.

Nếu đá lệch hoặc seam cao thấp, thay cloth mới không thể tự khắc phục lỗi nền.

Xem mặt bàn bida làm bằng gì và độ dày mặt đá bàn bida.

Cloth có liên quan tới băng cao su không?

Có.

Cloth phủ cả phần mặt và cushion ở nhiều hệ bàn.

Nếu cloth ở băng được căng hoặc lắp không đều, cảm giác tiếp xúc giữa bi và cushion có thể thay đổi.

Xem tiếp bài cao su băng bàn bida.

Cloth phủ mặt chơi và khu vực rail của bàn bida — Cloth và cushion cùng tham gia trực tiếp vào chuyển động của bi trên bàn.

Lắp nỉ có quan trọng không?

Rất quan trọng.

Cloth cần được căng đều, không nhăn và không tạo vật cản.

Với cloth có nap, hướng nap còn phải đúng theo yêu cầu của hệ bàn.

Một cloth tốt nhưng căng sai vẫn có thể cho trải nghiệm kém.

Xem bài lắp đặt bàn bida.

Bao lâu nên thay nỉ bàn bida?

Không có một số tháng cố định áp dụng cho mọi bàn.

Tuổi thọ phụ thuộc vào:

Tần suất chơi.
Chất lượng cloth.
Bụi phấn.
Độ ẩm.
Cách vệ sinh.
CLB hay gia đình.

Dấu hiệu thực tế quan trọng hơn tuổi theo lịch.

Xem bài riêng khi nào thay nỉ bàn bida.

Vệ sinh cloth như thế nào?

Không nên đổ nhiều nước hoặc dùng hóa chất tùy tiện.

Cần loại bỏ bụi phấn và bụi bẩn theo hướng dẫn phù hợp với từng loại vải.

Với napped cloth, cách chải còn liên quan tới hướng nap.

Xem hướng dẫn tại bài cách vệ sinh và bảo dưỡng bàn bida.

Mặt vải bàn bida trong điều kiện sử dụng thực tế — Tần suất sử dụng và cách bảo dưỡng ảnh hưởng trực tiếp tới tuổi thọ cloth.

Bàn thi đấu nên chọn cloth theo đâu?

Nếu phục vụ thi đấu, nên đối chiếu đúng quy định của bộ môn và tổ chức.

Không nên lấy cloth Pool dùng cho WPA rồi mặc định áp sang Snooker hoặc Carom.

Mỗi hệ có yêu cầu và cách vận hành riêng.

Xem thêm bài bàn bida thi đấu.

Tóm lại, nên chọn nỉ / vải bàn bida loại nào?

Không có một loại cloth phù hợp cho mọi bộ môn.

Pool competition theo WPA ưu tiên cloth worsted, non-directional và nap-free. Snooker dùng cloth có nap. English Pool có thể sử dụng cả woollen/napped và worsted tùy hệ. Heyball cũng có đặc tính cloth riêng.

Vì vậy, khi chọn cloth cần xác định trước: