Có mấy cách trao nhận tín gậy? Hướng dẫn kỹ thuật

Có ba kỹ thuật trao nhận tín gậy thường gặp trong huấn luyện chạy tiếp sức: trao từ dưới lên (upsweep), từ trên xuống (downsweep) và đẩy thẳng (push pass). Một số giáo trình cơ bản chỉ dạy hai cách đầu; số cách được giới thiệu vì thế phụ thuộc giáo trình và cấp độ tập luyện.

Ba kiểu trao gậy được mô tả trong hướng dẫn kỹ thuật của Athletics Australia. Tùy giáo trình và mục tiêu, lớp học có thể bắt đầu bằng hai kiểu cơ bản trước.

Có mấy cách trao nhận tín gậy trong chạy tiếp sức?

Khi học kỹ thuật, cách trao gậy có thể phân loại theo hướng chuyển động đầu gậy. Từ dưới lên đưa gậy hướng lên tay nhận; từ trên xuống đưa xuống tay nhận; đẩy thẳng đưa về trước. Ba cách này đều xuất hiện trong tài liệu huấn luyện điền kinh, nhưng không phải đội nào cũng cần sử dụng cả ba trong một cuộc thi.

Ở giờ học phổ thông, thầy cô có thể giới thiệu hai cách cơ bản trước để học sinh dễ phân biệt. Khi viết bài ôn tập, nên trả lời theo giáo trình đang dùng rồi bổ sung rằng kỹ thuật đẩy thẳng là phương án huấn luyện khác. Không nên khẳng định có đúng hai hoặc đúng ba cách cho mọi tài liệu.

Khi muốn tập sâu hơn về điểm này, xem kỹ thuật chạy tiếp sức 4x100m đúng cách.

Cách trao gậy từ dưới lên thực hiện thế nào?

Người nhận đưa tay ra sau ở độ cao tương đối thấp, lòng bàn tay bố trí theo chỉ dẫn huấn luyện. Người trao đưa đầu gậy từ dưới lên để gậy lọt vào khe bàn tay. Khi cảm thấy gậy nằm ổn định, người nhận khép ngón tay và tiếp tục chạy. Người trao chỉ thả tay sau khi người nhận đã nắm chắc.

Ưu điểm của cách này là động tác có thể gần với nhịp đánh tay khi chạy; hạn chế là vị trí nắm gậy đôi khi ở phần giữa, khiến người nhận cần điều chỉnh trước lượt trao sau. Với người mới, tập chậm để tránh gậy chạm vào cổ tay hoặc rơi vì tay nhận mở chưa đúng.

Nhà trường có thể chọn dụng cụ thể dục trường học theo nhu cầu chương trình và sân bãi; không cần thêm thiết bị ngoài nội dung thật sự sử dụng.

Một nội dung hỗ trợ trực tiếp cho phần kỹ thuật là tìm hiểu chạy tiếp sức.

Cách trao gậy từ trên xuống thực hiện thế nào?

Ở kỹ thuật từ trên xuống, tay nhận được đưa ra sau với vị trí bàn tay ổn định. Người trao hạ đầu gậy theo hướng xuống để gậy đi vào tay bạn. Điều quan trọng là hai người thống nhất độ cao và khoảng cách, tránh chém tay quá mạnh hay đặt gậy chệch khỏi vùng bàn tay.

Kỹ thuật này có thể tạo tầm với tốt nhưng cũng đòi hỏi nhịp phối hợp chính xác. Nếu người nhận đưa tay quá cao, vai và thân trên dễ căng; nếu người trao hạ gậy quá sớm, gậy có thể trượt. Bài tập đứng yên giúp sửa góc tay trước khi chuyển sang chạy.

Các lỗi liên quan được trình bày trong bài tìm hiểu về lỗi trao nhận tín gậy.

Đẩy thẳng gậy là kỹ thuật gì?

Kỹ thuật push pass đưa gậy gần như theo hướng thẳng về phía bàn tay đang chờ phía sau. Người nhận giữ tay chắc, người trao đẩy đầu gậy vào khe ngón tay một cách chủ động. Các đội hiện đại thường chọn kỹ thuật này vì có thể giữ nhịp chạy tốt khi tập luyện đồng bộ.

Dù sử dụng kỹ thuật nào, thành tích vẫn phụ thuộc thời điểm xuất phát, tốc độ hai người, khoảng cách và việc gậy được nắm chắc. Không nên tuyên bố một kỹ thuật là tốt nhất tuyệt đối trong mọi điều kiện. Khi lớp mới học, ưu tiên phương án giáo viên có thể hướng dẫn và sửa lỗi rõ ràng.

Để xác định chính xác dụng cụ, tham khảo kích thước gậy chạy tiếp sức.

Tay nhận và hiệu lệnh cần phối hợp ra sao?

Người nhận tăng tốc và chỉ đưa tay ra sau khi nghe tín hiệu hoặc tới đúng thời điểm đã tập. Bàn tay nhận cần ổn định, không vẫy qua lại. Người trao duy trì nhịp chạy, đưa gậy chắc chắn vào tay bạn và chỉ buông khi biết gậy được nắm. Một tín hiệu ngắn sẽ dễ phối hợp hơn nhiều hiệu lệnh khác nhau.

Có thể luyện cùng một cặp ở tốc độ đi bộ, sau đó chạy chậm rồi mới nhanh dần. Nếu người nhận thường phải ngoái đầu, nên kiểm lại nhịp tăng tốc hoặc vị trí dấu xuất phát. Trong buổi tập đông, dành làn riêng cho từng cặp để tránh khuỷu tay va vào bạn cạnh bên.

Trong hoạt động luyện tập có đo thời gian, danh mục ĐỒNG HỒ BẤM GIỜ chính hãng giúp tham khảo dụng cụ bấm giờ phù hợp với giáo viên.

Việc phân công người chạy được phân tích tại cách sắp xếp vị trí vận động viên chạy tiếp sức 4x100m.

Bài tập phân biệt ba cách trao nhận

Cho học sinh đứng theo cặp với gậy mềm, chắc và không có cạnh sắc. Mỗi cặp tập từng kỹ thuật tại chỗ khoảng vài lượt, rồi đổi vai trao và nhận. Giáo viên quan sát hướng gậy, độ mở tay, thời điểm siết gậy và yêu cầu học sinh nêu cảm giác của mỗi cách.

Khi tất cả đã hiểu, chuyển sang đi bộ theo hàng và chạy chậm trên một đoạn ngắn. Chỉ cần thực hiện một kỹ thuật mỗi lượt để tránh nhầm lẫn. Không nên vừa tăng tốc độ vừa đổi cách trao trong cùng một lượt, vì rất khó xác định nguyên nhân làm rơi gậy.

Một góc nhìn giáo dục khác là tìm hiểu về chạy tiếp sức có tác dụng gì.

Chọn kỹ thuật cho đội 4×100m

Đội nên dùng cách trao mà cả bốn người có thể thực hiện ổn định. Sự nhất quán trong tay nhận, khẩu lệnh và điểm bắt đầu chạy thường quan trọng hơn việc dùng tên kỹ thuật hiện đại. Nếu cặp đầu dùng cách này, cặp sau dùng cách khác, vẫn có thể tập nhưng cần đảm bảo người chạy ở giữa không bị nhầm tay và hướng gậy.

Trước khi chạy toàn đội, mỗi cặp cần trao gậy thành công nhiều lần ở tốc độ tăng dần. Khi quan sát lỗi, hãy sửa một yếu tố như vị trí tay hoặc lúc tăng tốc. Kết quả bấm giờ chỉ có ý nghĩa khi số lần trao hợp lệ đủ ổn định để so sánh.

Một mẫu dụng cụ đo thời gian có thể xem là đồng hồ bấm giây PC510. Đây là sản phẩm đồng hồ hỗ trợ hoạt động đo thành tích, không phải gậy dùng để trao.

Nếu cần theo dõi thời gian chi tiết, đọc địa chỉ mua đồng hồ bấm giờ ở đâu.

Những lỗi dễ gặp khi học trao nhận gậy

Thường gặp nhất là đưa tay nhận không ổn định, người trao thả gậy trước khi bạn nắm, quên tín hiệu hoặc vội tăng tốc. Nếu gậy rơi, dừng bài tập và nhặt lại an toàn. Trong thi đấu, việc làm rơi gậy có quy tắc xử lý riêng; còn với học sinh, không nên lao ngược chiều để nhặt trong làn đang có người chạy.

Trước giờ tập, kiểm tra gậy và vạch, thống nhất đường chạy một chiều và khu chờ. Thầy cô có thể dành một phần cuối buổi để các cặp tự mô tả động tác đúng, giúp ghi nhớ tốt hơn chỉ nghe hướng dẫn bằng lời.

Kết luận

Các kỹ thuật trao nhận tín gậy phổ biến gồm từ dưới lên, từ trên xuống và đẩy thẳng. Với học sinh, điều quan trọng nhất là hiểu động tác đang được dạy, thống nhất tay nhận và hiệu lệnh, rồi luyện từ chậm đến nhanh để trao gậy chắc chắn.